CHÀO MỪNG NĂM HỌC MỚI 2017-2018

TỤC CHÔN NGƯỜI CHẾT CỦA DÂN TỘC XƠ ĐĂNG

In bài này

Người Xơ đăng dưới chân núi Ngọc Linh, cụ thể là 2 xã Mường Hoong và Ngọc Linh của huyện Đăk Glei đến nay vẫn còn giữ được nhiều tục xưa, trong đó có táng tục. Người Xơ đăng có quan niệm rằng người chết là về với thần linh, nên người thân thương tiếc cũng không thể thay đổi được do đó họ ít than khóc.

(ĐỒI MA CỦA NGƯỜI XƠ ĐĂNG - ẢNH: NHẬT LAM)

Người chết khi đưa đến đồi ma (thường chọn một quả đồi cao để chôn người chết) đi chôn thường được người thân trong gia đình cõng đi. Khi chôn đầu người chết luôn hướng về phía tây, mộ được thanh niên trong làng đào, và độ sâu rộng của mộ cũng giống với người kinh, có điều khác biệt là mộ người Xơ đăng khi đào xuống được khoét ngang cao, sâu vào trong tầm 50 - 60cm. Mộ được khoét vào như thế là để khi lấp đất người ta dùng tấm ván ngăn phía ngoài để đất không phủ lên mặt người đã chết, thể hiện lòng tôn nghiêm với người đã khuất. Người Xơ đăng không có tục làm quan tài (gần đây đã có một số gia đình họ đã làm quan tài như người kinh, nhưng họ vẫn cõng người chết, còn quan tài có 2 người khiêng riêng đến nới chôn họ mới cho vào quan tài.

Đối với người bị chết vì tai nạn, hay tự tử (chết dữ) thường được chôn ở một nơi khác và không được cõng mà phải 2 người khiêng đi, khi khiêng đi chân hướng về phía trước – Theo già làng A Lê Lối thôn Đăk Bối, xã Mường Hoong khiêng người chết dữ chân hướng về phía trước là để họ không nhìn thấy làng, họ sẽ không nhớ đường trở về. Vì nếu họ về họ sẽ quấy phá sự bình yên của dân làng.

Khi chôn xong người chết về những người đi cùng thường tìm nguồn nước để tắm rửa sạch sẻ trước khi về nhà, vì theo quan niệm của họ làm như thế con ma không thể theo họ quay về làng nữa.

Người Xơ đăng khi chôn xong là xong họ không cúng giỗ và cũng không thăm hay tảo mộ. Chỉ khi làng có tiếp đám ma nữa thì họ mới tiện ghé thăm mộ người thân của họ. Theo một số tài liệu người Xơ đăng không chia của khi chôn, thế nhưng theo quan sát của tác giả họ vẫn mang theo một số vật dụng cần thiết chia cho người đã mất như: xoong, dao, rựa…

Bài viết và ảnh: Trần Nhật Lam